-
← ტყავი
ბათუმში ჰაერი წლის უმეტეს ნაწილში ნოტიოა, ზაფხულში კი ზღვისპირა ნესტს სიცხეც ემატება. ტყავი ცოცხალი მასალაა — სუნთქავს და გარემოს ტენს იწოვს. სწორედ ამიტომ აქ ტყავის ნივთი სხვანაირ მოვლას ითხოვს, ვიდრე მშრალ ჰავაში: არა უფრო ხშირს, არამედ უფრო ყურადღებიანს.
რას აკეთებს ტენიანობა ტყავთან
ტყავი ტენს იწოვს ბოჭკოების დონეზე. გარედან ეს თითქმის არ ჩანს, მაგრამ ნივთი უფრო მძიმე და რბილი ხდება. როცა ტენი ბევრია და ჰაერი არ ტრიალებს, ბოჭკოები დიდხანს რჩება სველი. ამ პერიოდში ტყავი ყველაზე მგრძნობიარეა: ადვილად იწელება, ადვილად იკეცება და ადვილად იჭერს სუნს.
მეორე მხრივ, ტენიანობა ტყავს გამოშრობისგან იცავს. ბათუმური ჰავის პრობლემა არა ზედმეტი ნესტი თავისთავად, არამედ ისაა, რომ ნივთი ხშირად რჩება დახურულ, უვენტილაციო ადგილას.
ობი: როგორ იწყება
ობა სპორებით მრავლდება და ტენსა და სიბნელეს ეძებს. პირველი ნიშნებია მოთეთრო ან მომწვანო ფენა ნაკეცებსა და ნაკერთან, ასევე ობის სუნი, რომელიც ჩანთას გახსნისას მაშინვე იგრძნობა.
რას ვაკეთებთ: ნივთი ღია ჰაერზე გავიტანოთ ჩრდილში, ფენის გარეშე, და გავაშროთ. შემდეგ ფენა რბილი მშრალი ტილოთი ფრთხილად მოვაშოროთ, გარეთ, რომ სპორები სახლში არ დარჩეს. ზედაპირი შეიძლება ოდნავ გაზავებული ძმრით გაწმინდოთ, ბოლოს კი უფერო კონდიციონერი წაისვათ, რადგან ძმარი ტყავს სიმშრალეს უმატებს.
რას არ ვაკეთებთ: არ ვიხეხავთ ჯაგრისით, არ ვიყენებთ გაუფერულებელ საშუალებებს და არ ვაშრობთ ცხელ ჰაერზე. თუ ობა ღრმად შევიდა ან ტყავი ლაქებად შეიცვალა, ხელოსანს ვაჩვენოთ.
დეფორმაცია: ტყავი იწელება
სველი ტყავი ყველაზე ადვილად იღებს ფორმას. ჩანთა, რომელიც წვიმაში დასველდა და სამაჯურით ჩამოკიდებული დარჩა, დროთა განმავლობაში იწელება; ქამარი, რომელიც ერთსა და იმავე ხვრელზეა დამაგრებული, იმ ადგილას იკეცება. საფულე კი ზედმეტად გაბერილი ხდება და კუთხეები უვარდება.
გამოსავალი მარტივია: სველი ნივთი ყოველთვის ბრტყლად ან ბუნებრივ ფორმაში უნდა გაშრეს, შიგნიდან ქაღალდით, და არა ჩამოკიდებული.
ყოველდღიური რჩევები
- ჩანთა სააბაზანოში არ ინახება — იქ ტენიანობა ყველაზე მაღალია.
- სახლში დაბრუნებისას ჩანთა გახსენით და ერთი საათი ღიად დატოვეთ.
- ჩანთები რიგრიგობით ატარეთ: ტყავს დასვენება სჭირდება.
- კარადაში ტენის შთამნთქმელი და ბამბის პარკები; პოლიეთილენი არა.
- კონდიციონერის ჰაერის პირდაპირი ნაკადი ტყავს აშრობს — მაგრამ ოთახის ვენტილაცია კარგია.
სველი სეზონი
ბათუმში გრძელი წვიმები ჩვეულებრივია. ასეთ პერიოდში ჩანთა სახლში ბრუნდება დასველებული და ხშირად ვერ ვახერხებთ მთელი დღე ღიად დატოვებას. საკმარისია ორი რამ: შიგნიდან ქაღალდი და ღამით ღია ფანჯარა. დილით ტყავი მშრალი იქნება.
თვეში ერთხელ ღირს ჩანთის გადათვალიერება: ნაკერები, კუთხეები, სამაჯურის სახსარი. ადრეული ნიშანი იოლად სწორდება, გვიანი — უკვე შეკეთებაა.
იხილეთ აგრეთვე
-
← ტყავი
ტყავი ადამიანის ერთ-ერთი უძველესი ნაშრომია — უფრო ძველი ვიდრე ბორბალი და დამწერლობა. საუკუნეების განმავლობაში ის იაფი და უხეში მასალა იყო, რომელიც ფეხს იცავდა და წყალს ატარებდა. დღეს კი ვიტრინაში დევს და ფასს იმით ხსნის, რომ ხელით არის ნაკერი. ამ გზაზე რამდენიმე მკაფიო მონაკვეთია.
უძველესი კვალი
ალპებში ნაპოვნი მონადირე — დღეს მას ოცი ჰქვია — ძვ. წ. დაახლოებით 3300 წლით თარიღდება. მისი ქუდი, ქურთუკი და ფეხსაცმელი ტყავისა იყო: ძირი დათვის ტყავის, ზედა ნაწილი ცაცხვის ბოჭკოთი შეკრული. ეს ნივთები ხუთ ათას წელზე მეტია რაც ფორმას ინახავს. ჩვენთვის ეს ყველაზე ძლიერი არგუმენტია — მასალა, რომელიც დროს უძლებს.
მანამდე, ჯერ კიდევ ქვის ხანაში, ტყავს კვამლით, ცხიმითა და ტვინით ამუშავებდნენ. ძველ ეგვიპტეში ტყავისგან სანდლებს, ტომრებსა და წყლის ტიკებს კერავდნენ, ალუმის დუბვასაც იცნობდნენ. პომპეის გათხრებზე აღმოჩენილია სახელოსნოები, სადაც ტყავს ამუშავებდნენ — ეს უკვე ქალაქური პროფესია იყო.
ხელობა ქალაქის გარეთ
შუა საუკუნეების ევროპაში მეწაღე და ტყავის დუბველი სხვადასხვა გილდიაში იყვნენ, სხვადასხვა ფასითა და რეპუტაციით. დუბვა მდინარის პირას, ქალაქის კედლის გარეთ ხდებოდა: წყალი ჭირდებოდა და სუნი ისეთი იყო, რომ შიგნით ვერ იტანდნენ. ტყავს მუხის ქერქის ნაყენში თვეების განმავლობაში ამბურღავდნენ. სწორედ ამ ნელმა პროცესმა შექმნა ის ტყავი, რომელსაც დღეს ვეგეტაბილურ დუბვას ვეძახით.
ქრომი და მანქანა
1858 წელს გერმანელმა ფრიდრიხ კნაპმა ქრომის დუბვა დააპატენტა, 1880-იანებში აუგუსტ შულცმა ორბანიანი მეთოდი შეიმუშავა. შედეგი მარტივია: პროცესი თვეებიდან დღეებამდე შემცირდა. პარალელურად, 1850-იანებში გავრცელდა საკერავი მანქანა და ხელით კერვის ნაწილი ჩაანაცვლა. ორივემ ერთად ტყავი ყველასთვის ხელმისაწვდომი გახადა.
როგორ გახდა ფუფუნება
XIX საუკუნის მეორე ნახევარში პარიზსა და ფლორენციაში გაჩნდნენ სახლები, რომლებმაც ხელობა ბრენდად აქციეს. Hermès 1837 წელს ცხენის აღკაზმულობის სახელოსნოდ დაიწყო, Louis Vuitton 1854-ში სამგზავრო ზანდუკებით, Gucci 1921-ში ფლორენციაში. მატარებელმა და შემდეგ ავიაციამ მოგზაურობა ჩვეულებრივ საქმედ აქცია — ზანდუკი კი იმის ნიშანი გახდა, თუ ვინ ხარ. ტყავი აღარ იყო მხოლოდ იარაღი ტარებისთვის; ის გახდა განცხადება. მეოცე საუკუნის დასაწყისში დაემატა ელვა-სამაგრი — 1893 წელს დაპატენტებული, ტყავის ნივთებში კი 1920-იანებიდან დამკვიდრებული. მას შემდეგ ჩანთა, საფულე და ქამარი ისე იკერება, როგორც დღეს ვიცნობთ: ერთი ნივთი, ერთი ხელი, ერთი ფორმა.
ჩვენი ადგილი ამ ისტორიაში
ბათუმის სახელოსნოში ორი ოჯახი მუშაობს — ჩართოლანები და ჩოგოვაძეები. თვრამეტი წელია ერთად ვჭრით და ვკერავთ. ამ ისტორიას ნულიდან არ ვიწყებთ: ვიყენებთ იმავე პრინციპს, რაც შუა საუკუნეების სახელოსნოში იყო — ნელი შრომა, კარგი ნედლეული და ნივთი, რომელიც შვილს გადაეცემა. ამაში ფუფუნება არ არის. ეს უბრალოდ ნორმაა.
იხილეთ აგრეთვე
-
← ტყავი
ტყავზე ორი საპირისპირო წინადადება ისმის ხოლმე: „ეს ხომ ხორცის წარმოების ნარჩენია, ამიტომ კარგია" და „ეს ხომ ცხოველის ტყავია, ამიტომ ცუდია". ორივეში ნახევარი სიმართლეა — და სწორედ ეს ნახევრები ხელს გვიშლის გონივრულ გადაწყვეტილებაში.
ნარჩენი — მაგრამ არა უფასო
ტყავი ხორცისა და რძის წარმოების თანმდევი პროდუქტია. მსხვილფეხა პირუტყვს ტყავის გამო არ კლავენ. თუ ნედლეული არ გადამუშავდა, ის ნარჩენად რჩება: იმარხება, იწვება ან გროვდება. ამ კუთხით მისი გამოყენება ნამდვილად ნაკლები დანაკარგია, ვიდრე გადაგდება.
მაგრამ „ნარჩენი" არ ნიშნავს „უფასო". დუბვას წყალი, ქიმიკატები და ენერგია სჭირდება, გადაზიდვას — საწვავი. ნედლი ტყავის ფასი ცხოველის ღირებულების მცირე ნაწილია, ამიტომ ტყავის წარმოება მეცხოველეობას არ აფინანსებს. ეს არგუმენტი ხშირად გადაჭარბებულია და კარგად ჟღერს მხოლოდ მაშინ, როცა მთელ ჯაჭვს არ უყურებ.
დუბვა წყალზე მძიმე პროცესია. სწორედ ამიტომ ხშირად უფრო მნიშვნელოვანია, სად დგას ქარხანა, როგორ მართავს წყალს და ვინ ამოწმებს მას, ვიდრე ის, თუ რომელი მეთოდით არის ტყავი დუბული. კარგად მართული ქრომის ქარხანა უფრო სუფთაა, ვიდრე ცუდად მართული „ბუნებრივი" სახელოსნო — და პირიქით.
ქრომი, წყალი და ტანინი
მსოფლიოში ტყავის უმეტესობა ქრომის მარილებით მუშავდება. თავად სამვალენტიანი ქრომი საშიში არ არის; პრობლემა იწყება იქ, სადაც ტექნოლოგია დარღვეულია და წარმოიქმნება ექვსვალენტიანი ქრომი, ან სადაც ჩამდინარე წყალი საერთოდ არ იწმინდება. კანონმდებლობის ქვეშ მომუშავე ქარხნებში წყალს ასუფთავებენ; არაფორმალურ სახელოსნოებში ხშირად არა.
ვეგეტაბილური დუბვა ქერქის ტანინებს იყენებს და ქრომს არ საჭიროებს. სამაგიეროდ, პროცესი კვირებს გრძელდება, წყალი ბევრი ხმარდება და ჩამდინარე წყალი ორგანული ნაერთებით დატვირთულია. ამიტომ „ვეგეტაბილური უდრის მწვანეს" მარტივი განტოლება არ არის: იცვლება პრობლემის სახე, არა მისი არსებობა.
სინთეტიკა ნამდვილად სუფთაა?
პოლიურეთანი და PVC ნავთობქიმიის პროდუქტია. ისინი არ იშლება ისე, როგორც ტყავი, აბრაზიულ ტარებაზე მიკრონაწილაკებს გამოყოფს და ხშირად ორ-სამ წელიწადში იშლება. მცენარეულ „ვეგანურ ტყავშიც" ბოჭკო ხშირად პოლიურეთანის შემკვრელითაა დაკავშირებული — ანუ პლასტიკა მაინც არის. ზემოქმედება განსხვავებულია, მაგრამ არსად ქრება.
რაც ნამდვილად მუშაობს
- ხანგრძლივობა. ერთი ტყავის ჩანთა, რომელსაც თხუთმეტი წელი ატარებთ, სამ იაფ ჩანაცვლებას სჯობს.
- შეკეთება. სახელური, სამაგრი და ნაკერი შესაკეთებელია — ეს ნივთის სიცოცხლეს წლებით აგრძელებს.
- გამჭვირვალობა. ტყავის ქარხნების ნაწილი დამოუკიდებელ აუდიტს გადის (LWG), ამიტომ კითხვა „საიდანაა ტყავი?" ყოველთვის ლეგიტიმურია.
- მოვლა. ბათუმის ტენიანობაში ტყავი ობისკენ მიდის — მშრალი, ვენტილირებადი ადგილი და პერიოდული კვება საკმარისია.
რას ვამბობთ ჩვენ
ჩვენ თავს „ეკო-ბრენდს" არ ვუწოდებთ და მწვანე ეტიკეტს არ ვკერავთ. ვამბობთ მხოლოდ იმას, რისი დამტკიცებაც შეგვიძლია: ტყავს თანმდევ პროდუქტად ვიღებთ, მომწოდებელს კითხვებს ვუსვამთ, ნაჭრებს არ ვყრით — პატარა ნივთები მათგან მზადდება, თავად ნივთს კი ისე ვაწყობთ, რომ შეკეთდეს. ეს მდგრადობის სერტიფიკატი არ არის. უბრალოდ ჩვენი წესია.
იხილეთ აგრეთვე
უფასო მიწოდება ბათუმში 
